Motivatiebrief master: voorbeeld met toelichting

Niet dezelfde brief als bij een vacature

De meest gemaakte fout gebeurt voordat de eerste zin er staat: je pakt de opbouw van de brief die je bij een vacature meestuurt en vervangt "organisatie" door "universiteit".

Dat werkt niet, omdat de twee teksten iets anders beweren. De ene beweert dat je een taak al kunt uitvoeren. Een motivatiebrief voor een opleiding beweert dat je klaar bent om iets te leren wat je nog niet kunt, en dat juist deze opleiding daarvoor de plek is.

Daaruit volgt een andere opbouw. In een sollicitatiebrief staan resultaten vooraan. Hier staat vooraan een vraag die je niet kon beantwoorden, en daarachter het bewijs dat je genoeg werk hebt verzet om die vraag te kunnen stellen.

Het voorbeeld is van Ana Petrova, afgestudeerd in economie in Bulgarije, die zich aanmeldt voor een master Bestuurskunde. Werkervaring: een stage van zes maanden. Dat is normaal, en het is niet het probleem waarvoor het voelt.

Begin bij de vraag, niet bij jezelf

Zwakke openingen stellen de persoon voor: "Mijn naam is Ana Petrova en ik meld mij aan voor de master Bestuurskunde." Allebei staat het al in het formulier.

Ana doet het anders. Zij benoemt waarop zij in haar laatste jaar vastliep: waarom twee Bulgaarse gemeenten met vrijwel dezelfde begroting en vrijwel dezelfde bevolkingsopbouw met dezelfde kinderopvangtoeslag totaal verschillende uitkomsten behaalden. Haar scriptie heeft het verschil gemeten. Verklaren lukte niet, omdat zij de methoden miste.

Dat is een echte opening. Na vier regels weet de lezer wat Ana van de opleiding wil, en wel via een concreet geval en niet via een frase over "interesse in bestuurskunde".

Wat je hiervan meeneemt: in je eerste alinea hoort iets concreets dat je hebt geprobeerd te begrijpen en niet begreep. Schiet je niets te binnen, dan is de brief nog niet aan de beurt.

Bind de vraag aan deze opleiding

In het middenstuk worden aanmeldingen inwisselbaar. Het herkenningsteken is elke zin die ook waar blijft als je er een andere universiteit invult.

Ana noemt drie dingen: een vak over causale inferentie in het tweede semester, een hoogleraar wier werk over gemeentelijke belastingcapaciteit zij voor haar scriptie las, en de verplichting om een project met een echte opdrachtgever te doen. Bij elk schrijft zij wat het haar geeft dat haar huidige opleiding niet geeft.

Let op wat zij niet doet. Zij prijst geen ranglijstpositie, geen "docenten van wereldklasse" en geen "bruisende academische gemeenschap". Zulke formuleringen staan in de helft van de brieven en bevatten geen informatie.

Wat je hiervan meeneemt: noem minstens twee dingen die alleen bij deze opleiding bestaan. Een vakcode, een onderzoeksgroep, een verplichte stage, een voertaal. Vind je er geen twee, dan meld je je misschien bij de verkeerde opleiding aan.

Benoem je zwakke plek zelf

Ana heeft weinig kwantitatieve bagage. Haar bachelor stopt bij een inleiding econometrie, terwijl de master statistiek op gevorderd niveau veronderstelt.

Zij haalt dat in de vierde alinea aan in plaats van te hopen dat niemand het merkt. Zij schrijft wat zij heeft gevolgd, noemt de online cursus regressieanalyse die zij in de zomer afrondde, geeft het cijfer, en vermeldt dat zij de voorbereidende literatuur van de opleiding zelf doorwerkt. Daarna gaat zij verder. Drie zinnen, geen excuses.

Commissies zoeken geen vlekkeloze dossiers. Zij zoeken mensen die weten waar ze staan, want die vragen in week drie om hulp en niet in week elf.

Wat je hiervan meeneemt: zoek het ene gat dat toch wel opvalt. Benoem het, zeg wat je eraan hebt gedaan, en blijf er niet bij hangen.

Wat er in het slot hoort

De laatste alinea van Ana telt vier regels. Zij schrijft wat zij daarna wil doen: gemeentelijke begrotingsanalyse in Bulgarije, niet Brussel. Zij noemt het land, waardoor de uitspraak controleerbaar wordt en iets minder voorspelbaar.

Daarna stopt zij. Geen "graag licht ik mijn motivatie persoonlijk toe", geen dank voor de genomen tijd. Een slot dat bedankt voor het lezen is een slot dat niets meer te melden heeft.

Lengte en vorm

Eén pagina. Tussen de 500 en 650 woorden. Vier of vijf alinea's.

De meeste Europese opleidingen willen een pdf, enkele regelafstand, in hetzelfde lettertype als de rest van het dossier. Geeft het portaal een tekenlimiet, behandel die dan als streefwaarde en niet als plafond. Een tekst die 200 tekens onder de 4000 blijft, oogt doordacht. Eén van 3999 oogt opgerekt.

De fouten waaraan het stukloopt

• Het cv in lopende tekst navertellen. Het cv zit erbij. De brief is voor wat daar niet in past.
• Uitleggen wat bestuurskunde is of waarom onderwijs belangrijk is. De lezer werkt erin.
• Vier mogelijke loopbaanrichtingen opsommen. Kies er één. Later van gedachten veranderen mag.
• Dezelfde tekst naar zes universiteiten sturen en alleen de naam wisselen. Je ziet het altijd aan het middenstuk.

Laatste ronde voor het versturen

Streep elke zin door die ook waar zou zijn voor iemand anders bij een andere opleiding. Valt er meer dan een derde weg, dan was de rest stellage en geen argument, en moet de tekst opnieuw worden gebouwd rond wat is blijven staan.