Ferilskrá sjómanns: réttindin, siglingatíminn og sýnidæmi

Pláss á íslensku skipi fást enn oftast í gegnum einhvern sem þekkir einhvern. En áður en útgerðin getur sett þig á skrá þarf hún að vita þrennt: hvaða atvinnuskírteini þú ert með, hvort öryggisfræðslan þín er í gildi og hversu marga daga þú hefur raunverulega verið á sjó. Ferilskrá sem svarar þessu í efstu fimm línunum kemst áfram. Ferilskrá sem byrjar á almennu spjalli um dugnað og samviskusemi endar neðst í möppunni hjá útgerðarstjóranum.

Þetta er ekki smekksatriði heldur lagaskylda. Samkvæmt lögum um áhafnir skipa nr. 82/2022 er skipstjóra óheimilt að láta úr höfn nema allir skipverjar séu lögskráðir, með gild atvinnuskírteini eða undanþágu, hafi hlotið öryggisfræðslu og séu tryggðir. Sá sem les ferilskrána þína er því ekki að meta persónuleika þinn í fyrstu umferð. Hann er að athuga hvort hægt sé að lögskrá þig í næsta túr.

Byrjaðu á réttindablokkinni, ekki á starfsmarkmiði

Slepptu langri samantekt efst. Settu í staðinn þéttan reit með réttindunum þínum þar sem hver lína er sannreynanleg. Þetta er sá hluti sem útgerðarstjóri les fyrst og oft sá eini sem hann les áður en hann ákveður að hringja.

Sýnidæmi sem þú getur afritað og fyllt út:

Réttindi og skírteini Atvinnuskírteini: STCW-F, útgefið af Samgöngustofu, gildir til 03.2029 Smáskipsréttindi: SS15 skipstjórn og SSV vélavörður, strandsiglingar Öryggisfræðsla: grunnnámskeið Slysavarnaskóla sjómanna, endurmenntun lokið 11.2025 Skyndihjálp: viðurkennt námskeið, 2025 Heilbrigðisvottorð sjómanna: í gildi, endurnýjað 06.2026 Lögskráður hjá: [nafn útgerðar], 2022 til 2026

Athugaðu að smáskipanámið gefur tvö aðskilin réttindi. Samkvæmt lýsingunni á Ísland.is veitir SS15 rétt til skipstjórnar á skipum að 15 metrum í strandsiglingum og SSV rétt til vélgæslu á skipum að 15 metrum með vélarafl að 750 kW. Fólk ruglar þessu saman í ferilskrám og það kostar traust strax í fyrstu lotu. Skrifaðu nákvæmlega það sem stendur á skírteininu þínu.

Sama gildir um heilbrigðisvottorðið. Í kröfulýsingu Samgöngustofu fyrir STCW-F skírteini á Ísland.is er tekið fram að læknisvottorð um sjón, heyrn og heilbrigði sjómanna megi ekki vera eldra en sex mánaða þegar sótt er um. Ef þitt er að renna út skaltu segja það hreint út og nefna hvenær þú ferð í skoðun, í stað þess að láta útgerðina uppgötva það þegar á að lögskrá þig.

Siglingatíminn er tala, ekki tilfinning

Stærstu mistökin í ferilskrám sjómanna eru að skrifa „mikil reynsla á sjó“ og láta þar við sitja. Siglingatími er mældur í dögum og mánuðum og hann er skilyrði fyrir réttindum. Ísland.is nefnir til dæmis tólf mánaða siglingatíma sem kröfu í tengslum við skipstjórnarréttindi á smáskipum. Útgerðin hugsar í nákvæmlega þessum einingum, svo talaðu sama tungumál.

Skrifaðu hverja stöðu svona, með þínum eigin tölum í stað þeirra sem hér standa:

Háseti, [nafn útgerðar], Reykjavík, 03.2022 til 08.2026 Botnvarpa og lína á ísfisktogara, 38 metra skip, áhöfn 14 Um 210 lögskráningardagar á ári að meðaltali, 22 túrar árið 2025 Aðgerð, ísun og frágangur í lest, vaktir 6 á 6 Stóð vaktir sem netamaður í forföllum frá 2024

Fjórar línur og lesandinn veit hvaða skipagerð þú þekkir, hvaða veiðarfæri þú kannt á, hvað þú þolir af vöktum og hvort þú hefur tekið að þér ábyrgð umfram þína stöðu. Það er meira en heil blaðsíða af lýsingarorðum skilar nokkurn tímann.

Fyrir og eftir: ein lína sem breytir öllu

Berðu saman þessar tvær línur úr sama ferlinum. Tölurnar hér eru tilbúnar til að sýna formið og þú setur þínar eigin í staðinn.

Fyrir: Vann við ýmis störf um borð og sá um að allt gengi vel fyrir sig.

Eftir: Sá um aðgerð og ísun á 1.100 tonnum af þorski og ýsu á vertíðinni 2025, gekk í netavinnu og stóð brúarvakt undir eftirliti stýrimanns síðustu tvo túra.

Seinni línan segir hvaða fisk þú hefur meðhöndlað, í hvaða magni, á hvaða tíma og hvað þú ert byrjaður að læra. Útgerðarstjóri sem er að manna vertíð les þetta og veit strax hvort þú passar.

Vélstjórar og skipstjórnarmenn: settu stigið fram

Vélstjórnarnám á Íslandi skiptist í námsstig og hvert stig gefur rétt á tilteknu skírteini. Sama gildir um skipstjórnarnámið hjá Skipstjórnarskólanum í Tækniskólanum. Ekki skrifa bara „vélstjóri“. Skrifaðu námsstigið, skólann, útskriftarárið og hvaða vélarafl skírteinið nær yfir. Bættu svo við hvaða vélar þú hefur raunverulega unnið á, því það er það sem yfirvélstjórinn spyr um í símanum.

Dæmi:

Vélstjórn, C stig, Tækniskólinn, 2021 Reynsla af Wärtsilä og Caterpillar aðalvélum og eftirlit með frysti- og kælikerfi Sjálfstæð dagleg umsjón með smurkerfi og skilvindum á 1.800 kW aðalvél

Ef þú ert að stefna á land seinna meir er þetta líka rétta framsetningin. Vélstjóri sem sækir um í landvinnslu, hjá orkufyrirtæki eða í iðnaði er metinn á sömu forsendum: hvaða kerfi hefur hann rekið og hversu stór.

Erlend skírteini: skrifaðu áritunina, ekki bara prófheitið

Stór hluti áhafna á íslenskum skipum er með réttindi frá öðrum löndum. Þar dugar ekki að skrifa heiti prófsins á móðurmálinu og vona það besta. Samgöngustofa áritar erlend skírteini frá ríkjum sem hafa fullgilt STCW samþykktina, og áritunin er það sem gerir skírteinið gilt um borð í íslensku skipi. Á gjaldskrá Samgöngustofu á Ísland.is kostar áritun STCW skírteinis 13.886 krónur.

Í reglunum er líka bráðabirgðaleið: handhafi gilds erlends skírteinis getur fengið heimild til að starfa á tilteknu skipi í allt að þrjá mánuði á meðan skjölin eru sannreynd, að því gefnu að hann skilji fyrirmæli yfirmanna skipsins. Ef þú ert staddur í þessu ferli skaltu skrifa það beint í ferilskrána með dagsetningu, til dæmis „umsókn um áritun hjá Samgöngustofu send 08.2026“. Útgerð sem sér að málið er í vinnslu getur skipulagt sig. Útgerð sem sér ekkert getur það ekki.

Hvað á að sleppa

Slepptu mynd nema auglýsingin biðji sérstaklega um hana. Slepptu kennitölunni, hún á heima í ráðningarsamningnum en ekki í skjali sem gengur á milli manna. Slepptu almennum fullyrðingum um að þú sért harðduglegur og stundvís, því það segja allir. Og slepptu því að telja upp hvert einasta sumarstarf frá unglingsárum. Tvær blaðsíður eru meira en nóg og ein er oftast betri fyrir háseta með skýran feril.

Það sem á hins vegar heima þarna og gleymist oft: hvort þú býrð nálægt heimahöfn skipsins eða ert tilbúinn að fljúga á Austfirði eða Vestfirði fyrir túr, hvort þú ert með meirapróf eða lyftarapróf fyrir vinnu í landi milli túra, og nöfn tveggja meðmælenda sem hafa siglt með þér. Í þessari grein ráða meðmæli meiru en í flestum öðrum. Fáðu leyfi hjá þeim fyrst og skrifaðu stöðu þeirra og skip.

Hvar plássin eru auglýst

Stór hluti plássa er aldrei auglýstur, en það sem fer á netið endar að jafnaði á Alfreð, Störf.is og atvinnuvef Vísis. VM, félag vélstjóra og málmtæknimanna, heldur úti eigin atvinnuauglýsingasíðu sem er fljótlegri leið fyrir vélstjóra en almennu vefirnir. Störf hjá Landhelgisgæslunni og Hafrannsóknastofnun eru opinber og fara í gegnum Starfatorg á Ísland.is, þar sem hæfniskröfurnar eru skráðar lið fyrir lið og þú átt að svara þeim í sömu röð.

Fyrir hitt gildir gamla aðferðin. Sendu stutta kynningu og ferilskrá beint á útgerðarstjóra hjá útgerðunum sem gera út frá þeirri höfn sem þú vilt róa frá og segðu í fyrstu setningu hvaða skírteini þú ert með og hvenær þú getur mætt. Þrjár línur duga. Langt kynningarbréf les enginn í miðri vertíð.

Skiprúmssamningurinn og launin

Þegar plássið er í höfn er samningurinn næstur. Samkvæmt 6. grein sjómannalaga nr. 35/1985, eins og vinnuréttarvefur ASÍ rekur, á útgerðarmaður að sjá um að gerður sé skriflegur ráðningarsamningur, skiprúmssamningur, við skipverja í tvíriti þar sem fram kemur staða um borð, ráðningartími, uppsagnarfrestur og umsamið kaup. Munnlegt samkomulag fellir ekki ráðningarsambandið úr gildi, en sönnunarbyrðin um kjörin lendir þá á útgerðinni. Þú vilt samt hafa blaðið.

Laun á sjó fylgja hlutaskiptum með kauptryggingu sem gólfi og eru því ekki sambærileg við fast mánaðarkaup í landi. Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi undirrituðu kjarasamning til tíu ára við Félag skipstjórnarmanna, Sjómannasamband Íslands, Sjómanna- og vélstjórafélag Grindavíkur og VM í febrúar 2023, og hann er sá rammi sem gildir um þinn hlut. Til samanburðar við landvinnuna voru regluleg laun fullvinnandi launafólks á Íslandi að meðaltali 913 þúsund krónur á mánuði árið 2025 og miðgildið 826 þúsund krónur, samkvæmt launarannsókn Hagstofu Íslands. Settu samt engar launatölur í ferilskrána sjálfa. Spurningin um hlut og kauptryggingu kemur upp í símtalinu og þar áttu að vera búinn að fletta upp í kaupskránni hjá þínu félagi.

Gátlisti áður en þú sendir

Skírteinin efst með útgáfuaðila og gildistíma. Öryggisfræðslan og endurmenntunin dagsett. Siglingatími í dögum eða túrum, ekki í lýsingarorðum. Skipagerð, lengd, áhafnarstærð og veiðarfæri fyrir hverja stöðu. Tveir meðmælendur með stöðu og skipsnafn. Símanúmer sem þú svarar í, því útgerðarstjórar hringja og skilja sjaldan eftir skilaboð.

Þegar þessi listi er í lagi ertu kominn með skjal sem hægt er að taka ákvörðun út frá á tveimur mínútum. Ef þú vilt setja það upp án þess að standa í uppsetningu í ritvinnsluforriti geturðu byggt ferilskrána beint á Laddro og haldið réttindablokkinni efst þar sem hún á heima.