Ferilskrá eftir fimmtugt: tvær síður duga

Þú ert 54 ára, með þrjátíu ár að baki í sama geira, og ferilskráin er komin á fjórar síður. Þú sendir hana á tólf störf og heyrir ekkert til baka. Fyrsta hugsunin er alltaf sú sama: þetta er aldurinn.

Yfirleitt er það ekki aldurinn. Það er skjalið.

Ferilskrá sem telur upp allt sem þú hefur gert síðan 1994 er ekki rök fyrir því að ráða þig. Hún er skrá. Ráðningaraðili sem opnar hana finnur ekki á fyrstu þrjátíu sekúndunum hvað þú gerir í dag og hvers vegna það á við um starfið sem hann er að manna. Þar tapast viðtalið, ekki í fæðingarárinu.

Tölurnar segja aðra sögu en umræðan

Samkvæmt Hagstofu Íslands var atvinnuleysi meðal fólks á aldrinum 55 til 74 ára 1,5 prósent árið 2025. Til samanburðar mældist það 4,0 prósent hjá 25 til 54 ára og 9,2 prósent hjá 16 til 24 ára. Sama útgáfa Hagstofunnar setur heildaratvinnuþátttöku 16 til 74 ára í 81,4 prósent.

Það þýðir ekki að enginn hafi lent á vegg eftir fimmtugt. En það þýðir að fólk á þínum aldri er í vinnu á Íslandi, í meira mæli en nokkur annar aldurshópur er laus við atvinnuleysi. Markaðurinn er ekki lokaður. Umsóknin þín þarf bara að vera betri en meðaltalið.

Þú átt lengri starfsferil eftir en þú heldur

Þetta er þess virði að reikna, því margir vanmeta það stórlega.

Tryggingastofnun miðar ellilífeyri við 67 ára aldur, með möguleika á að hefja töku frá 65 ára. Hjá ríkinu gilda lög nr. 70/1996 um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, þar sem 33. og 43. grein kveða á um að embættismanni og starfsmanni skuli veitt lausn eða sagt upp störfum frá og með næstu mánaðamótum eftir að hann nær 70 ára aldri.

Ef þú ert 52 ára áttu því fimmtán til átján ár eftir á vinnumarkaði. Það er lengri tími en flestir eyða í eitt starf. Vinnuveitandi sem hugsar um þetta í alvöru er ekki að ráða einhvern til tveggja ára.

Þú þarft samt að segja það. Ekki með orðum eins og „ég ætla að vera lengi", heldur með því að ferilskráin sýni mann sem er enn að læra og enn að taka að sér nýtt.

Hvað lögin segja um aldur í ráðningum

Lög nr. 86/2018 um jafna meðferð á vinnumarkaði banna mismunun á grundvelli aldurs. Áttunda grein er skýr um auglýsingar: „Mismunun vegna einhverra þeirra þátta sem um getur í 1. mgr. 1. gr. í auglýsingu um laust starf er óheimil." Ákvæðin sem varða aldur tóku gildi 1. júlí 2019 samkvæmt 19. grein laganna.

Á móti kemur að 12. grein leyfir mismunandi meðferð vegna aldurs séu færð fyrir henni málefnaleg rök, til dæmis vegna atvinnustefnu eða annarra markmiða sem tengjast vinnumarkaði, og gengið sé ekki lengra en nauðsyn krefur.

Í reynd þýðir þetta að starfsauglýsing má ekki biðja um „ungan og kraftmikinn" umsækjanda. Telur þú að brotið hafi verið á þér getur þú leitað til kærunefndar jafnréttismála, sem kveður upp bindandi úrskurð.

Praktíska ályktunin er einföld: þú þarft ekki að setja kennitölu eða fæðingarár á ferilskrána. Leiðbeiningar Vinnumálastofnunar um ferilskrá og kynningarbréf telja persónuupplýsingar sem fullt nafn og leið til að ná í þig, síma eða netfang. Ráðningaraðili sem þarf kennitöluna fær hana þegar hann þarf hana.

Fimmtán ára reglan

Vinnumálastofnun orðar þetta beint: „Það þarf ekki að skrá alla starfsreynslu, nám eða námskeið." Þetta er leyfið sem margir bíða eftir.

Svona skiptir þú ferlinum:

Síðustu tíu til fimmtán ár fá fulla meðferð. Starfsheiti, vinnuveitandi, staðsetning, ártöl og þrjár til fimm línur um það sem þú skilaðir.

Allt eldra fer í einn kafla sem heitir Fyrri störf. Þar er starfsheiti, vinnuveitandi og ártöl, ekkert annað. Þrjár línur duga fyrir tíu ár.

Sumarstarfið í frystihúsinu 1989 fer út. Námskeiðið í WordPerfect fer út. Prófgráðan verður áfram inni, en ártalið á henni er valkvætt.

Þetta eitt og sér tekur fjórar síður niður í tvær.

Sýnidæmi: sama starfið, tvær útgáfur

Tölurnar hér að neðan eru dæmi. Þú setur þínar eigin, og þú verður að geta staðið við þær í viðtali.

Veika útgáfan, sú sem flestir skrifa:

Deildarstjóri, Íslandsbanki, 2011 til 2020 Bar ábyrgð á daglegum rekstri deildarinnar, mannauðsmálum, samskiptum við viðskiptavini og eftirfylgni með markmiðum.

Þetta segir hvað stóð í starfslýsingunni. Það segir ekkert um þig.

Sterka útgáfan:

Deildarstjóri útibús, Íslandsbanki, Reykjavík, 2011 til 2020 Stýrði ellefu manna teymi og lækkaði starfsmannaveltu úr 24 prósentum í 9 prósent á þremur árum. Leiddi innleiðingu á nýju afgreiðslukerfi í fjórum útibúum og þjálfaði 40 starfsmenn á það. Hækkaði ánægjueinkunn viðskiptavina í útibúinu úr 7,1 í 8,4.

Sami maður, sama starf. Seinni útgáfan er rök.

Og svona lítur þjappaði kaflinn út:

Fyrri störf Þjónustufulltrúi, Landsbankinn, Reykjavík, 2002 til 2011. Gjaldkeri, Sparisjóður Kópavogs, 1997 til 2002.

Samantektin sem tekur af öll tvímæli

Efst á ferilskránni, undir nafninu, eiga að vera þrjár til fjórar línur sem svara spurningunni áður en hún er spurð. Ekki „metnaðarfullur og samviskusamur einstaklingur". Eitthvað sem hægt er að staðfesta.

Deildarstjóri með fimmtán ára reynslu af rekstri útibúa og stjórnun teyma í fjármálaþjónustu. Hef leitt innleiðingu á tveimur afgreiðslukerfum og þjálfað starfsfólk á þau. Leita að stjórnunarstarfi þar sem reynsla af breytingaverkefnum og mannaforráðum nýtist.

Athugaðu hvað er ekki þarna: enginn heildarfjöldi ára á vinnumarkaði. „Þrjátíu ára reynsla" er setning sem kallar á að lesandinn reikni aldurinn þinn. „Fimmtán ára reynsla af X" er setning sem kallar á viðtal.

Þegar auglýsingin biður um þriggja til fimm ára reynslu

Þetta stoppar fleiri en nokkuð annað. Starfið hljómar fullkomlega, en í hæfniskröfunum stendur „þriggja til fimm ára reynsla" og þú ert með tuttugu og fimm. Margir hætta við á þessum tímapunkti.

Ekki gera það. Þriggja til fimm ára krafa er nánast alltaf lágmark en ekki þak, og ráðningaraðilar skrifa hana til að fæla frá fólk sem er alveg nýkomið úr námi. Hún er sjaldnast skrifuð með þig í huga.

Það sem þú breytir er ekki umsóknin heldur áherslan. Sníddu samantektina að nákvæmlega því sem auglýsingin biður um og notaðu sama orðalag og hún. Ef auglýsingin talar um verkefnastjórnun, ekki skrifa umsjón. Í kynningarbréfinu tekur þú svo af skarið í einni setningu: „Ég er með meiri reynslu en lágmarkið segir til um og sæki um vegna þess að verkefnið sjálft er það sem ég vil vinna við."

Þá er ekkert ósagt eftir og ráðningaraðilinn þarf ekki að giska.

Nefndu kerfin, ekki bara árin

Þetta er algengasta ástæðan fyrir því að ferilskrá 55 ára umsækjanda tapar fyrir ferilskrá þess 35 ára, og hún hefur ekkert með hæfni að gera. Eldri ferilskráin nefnir sjaldan hugbúnað.

Ef þú vinnur í Business Central, DK, Salesforce, Jira, Teams eða Excel með veltitöflum, skrifaðu það. Ef þú tókst námskeið hjá Endurmenntun Háskóla Íslands, Opna háskólanum í HR, Promennt eða NTV á síðustu þremur árum, settu það inn með ártali. Nýleg ártöl vinna með þér, þau gömlu þarftu ekki að hafa.

Ráðningaraðili sem sér námskeið frá 2025 hættir að hugsa um hvort þú lærir nýtt.

Hvar störfin eru raunverulega auglýst

Alfreð er stærsti atvinnuvefurinn og margar auglýsingar birtast þar fyrst. Job.is og Störf.is safna saman auglýsingum af fleiri stöðum, og Vísir birtir í samstarfi við Alfreð. Störf hjá ríkinu fara á Starfatorg. Vinnumálastofnun heldur svo lista yfir aðrar vinnumiðlanir, sem er þess virði að renna yfir ef þú ert í sérhæfðum geira.

En eftir þrjátíu ár á vinnumarkaði er stærsta eignin þín ekki atvinnuvefur. Þú þekkir hundruð manna sem eru núna í stjórnunarstöðum. Sendu fimm þeirra skilaboð og segðu hreint út að þú sért að leita. Það skilar oftar viðtali en fimmtíu umsóknir. Sama fólk getur líka orðið meðmælendur þínir.

Þrjár spurningar sem koma í viðtalinu

Ertu ekki ofhæf í þetta starf? Þýðingin er: ætlarðu að fara um leið og eitthvað betra býðst, og ertu of dýr. Svaraðu báðu. „Ég er búin að stýra stærri einingu og valdi þetta starf viljandi, því ég vil vinna í faginu frekar en í fundum. Launabilið sem er auglýst gengur upp hjá mér."

Hvernig líst þér á að hafa yfirmann sem er yngri en þú? Ekki verjast. „Síðasti yfirmaðurinn minn var 34 ára og við unnum vel saman. Hann sá um stefnuna, ég sá um að hún kæmist í framkvæmd."

Ertu til í að læra ný kerfi? Nefndu það síðasta sem þú lærðir og hvenær. Ekkert svar er betra en dagsetning.

Gátlisti áður en þú sendir

Er ferilskráin tvær síður eða styttri. Fá síðustu fimmtán ár alla athygli og eldri störf eina þjappaða línu. Er samantektin efst og er hún um starfið sem þú sækir um, ekki um ævina þína. Nefnir þú að minnsta kosti þrjú kerfi eða verkfæri með nafni. Er nýjasta námskeiðið þitt með ártali. Er kennitalan hvergi. Byrjar hver reynslulína á niðurstöðu en ekki á verkefni. Er skjalið PDF með þínu nafni í skráarheitinu.

Þegar þú ert búin með þetta ertu ekki með ferilskrá 54 ára manneskju. Þú ert með ferilskrá einhvers sem hefur leyst nákvæmlega það vandamál sem fyrirtækið er að auglýsa eftir. Ef þú vilt fá uppbygginguna rétta án þess að byrja á auðri síðu geturðu búið til ferilskrána hér eða skoðað sniðmátin.