Burnout: Þegar þú ert búinn en þarft að halda áfram

Burnout er ekki það sama og að vera þreyttur eftir erfiða viku. Það er annars konar ástand — þegar þú ferð á vinnuna en ert þar ekki raunverulega, þegar vinnugleðin sem þú hafðir einu sinni er horfin og þegar jafnvel smávægilegar verkefni líður eins og stórvirki.

World Health Organization skilgreinir burnout sem „heilkenni sem hlýst af langvarandi vinnustreitu sem hefur ekki verið stjórnað á árangursríkan hátt" og hefur það verið á alþjóðlegum sjúkdómsskrám (ICD-11) síðan 2019.

Þetta er raunverulegt. Og það hefur raunverulega meðferð.

Einkenni sem þarfnast athygli

Burnout þróast yfir tíma, oft svo hægt að það er erfitt að taka eftir því fyrr en það er orðið alvarlegt. Einkenni eru:

Líkamleg þreyta sem hvíla lagar ekki. Þú sefur vel en vaknar upp uppgefinn. Þetta er lykileinkenni burnout — munurinn á venjulegri þreytu og burnout er að venjuleg þreyta líður eftir hvíld.

Fjarlægð og kynna. Þú tekur eftir því að þú ert að draga þig í hlé frá starfsfélögum, hlutverk þín líða þér fjarri, eða þú ert orðinn kaldur á þau sem þú átt að hjálpa.

Minni skilvirkni. Hlutverk sem þú gerðir auðveldlega áður taka nú mikið lengri tíma. Einbeitingin er brotin.

Tilfinning þess að ekki máli hvað þú gerir. Þetta er kannski þyngsta einkennið — tilfinning þess að vinnuframlagið þitt breyti engu.

Hvað rannsóknir segja um hvað virkar

Rannsóknir Christina Maslach, einna þekktasta fræðimannsins á burnout, sýna að burnout er síður einstaklingsandlegt vandamál og frekar skipulagsandlegt. Hæfnir, einlægir starfsmenn brenna upp þegar þeir starfa í skipulagi sem setur of miklar kröfur, gefur of lítið sjálfræði eða er of fjarri gildum þeirra.

Þetta þýðir tvennt:

1. Þú þarft ekki að „styrkja þig" eða „vera sterkari". Þú þarft að breyta eitthvað.
2. Ef umhverfið breytist ekki, breytist burnout-in ekki — sama hversu margar öndunaræfingar þú gerir.

Hvað getur þú gert

Fyrstur skrefur: Viðurkenning. Þetta er oft erfiðastur skref. Margir bíða þar til líkaminn lætur þá vita — með veikinda, svefntruflanir eða fleiri einkenni. Ef þú ert að lesa þetta og þekkir þig, ertu líklega þegar komin(n) á leið að viðurkenningunni.

Talaðu við lækni. Á Íslandi geturðu leitað til heimilislæknis sem getur metið ástand þitt, mælt með sérhæfðri hjálp eða gefið sjúkrafrí ef þörf er á. Sjúkrafrí vegna burnout er eins lögmætt og sjúkrafrí vegna beinbrotsáverkana.

Íslenska kerfið styður þig. Þú átt rétt á 14 daga sjúkrafrí á ári á fullum launum frá flestum vinnuveitendum, og umfram það getur almannatryggingakerfið tekið við. Leitaðu til Sjúkratrygginga Íslands ef þú þarft að vera lengur frá vinnu.

Náðu í sálgæslu. Sálfræðiþjónusta á Íslandi er aðgengileg. Heilbrigðissjóðir greiða hluta af kostnaði. Vitrænar atferlismeðferðir (CBT) hafa einna bestu gagnreyndu niðurstöðurnar hvað varðar burnout.

Skoðaðu hvort breytingar á vinnu séu mögulegar. Talaðu við yfirmann um vinnuálag. Þetta er erfitt en það er oft skilvirkasta skrefið ef skipulagið leyfir það.

Þegar þú ert kominn út

Bati frá burnout tekur tíma — oft marga mánuði. Rannsóknir sýna að meðaltími til bata er sex til tólf mánuðir við góðar aðstæður.

Þetta þýðir að þú þarftu ekki að hafa tímasetningu. Þetta þýðir líka að þú þarftu að vera hlutlægur gagnvart þér sjálfum um hvenær þú ert tilbúin(n) til að fara aftur á skrifstofu eða leyfa þér að vera að fullu í starfi.

Ef þú ert að leita að nýju starfi eftir burnout, þá er eitt best sem þú getur gert að vera skýr við sjálfan þig um hvað varð til burnout-ins — og forðast það í næsta starfi.

---

Þegar þú ert tilbúinn að leita að nýju tækifæri, hjálpar Laddro þér að búa til fagleg CV hratt og auðveldlega. Byrjaðu hér.

Skyldar greinar:

• Rauðar flaggar í starfsauglýsingum
• CV snidmát