Ferilskrá leiðsögumanns: launaflokkurinn, réttindin og sýnidæmi

Ráðningar í leiðsögn fara fram á skrýtnum tíma ársins. Stóru ferðaskrifstofurnar auglýsa sumarstöðurnar í janúar og febrúar, vetrarstöðurnar í ágúst, og þegar auglýsingin birtist loksins á Alfreð er oft búið að manna hálfan hópinn í gegnum fyrrverandi samstarfsfólk. Ferilskráin þín þarf því að gera tvennt í sömu andrá: koma þér í gegnum fyrstu síu hjá rekstrarstjóra sem les fimmtíu umsóknir á einu kvöldi, og gefa þeim sem gerir ráðningarsamninginn nóg í hendurnar til að raða þér í réttan launaflokk.

Seinna atriðið kostar raunverulega peninga á hverjum einasta mánuði, og það er einmitt þar sem flestir tapa.

Leiðsögn er ekki löggilt starfsgrein, og þess vegna skiptir ferilskráin meira máli

Reglugerð nr. 130/1981 um starfsmenntun leiðsögumanna ferðafólks var felld brott með reglugerð nr. 885/2005. Síðan þá gefur enginn opinber aðili út starfsleyfi fyrir leiðsögumenn á Íslandi. Þú mátt kalla þig leiðsögumann daginn sem þú byrjar, og margir gera það.

Fyrir þig sem ert að sækja um þýðir þetta eitt: það er ekkert löggildingarskírteini sem talar máli þínu áður en þú mætir. Ferilskráin er eina skjalið sem sannar að þú kunnir þetta. Ferðaskrifstofan verður að geta lesið það beint út úr textanum þínum, og ef hún getur það ekki þá gerir hún ráð fyrir því lægsta.

Launaflokkarnir fjórir ráða því hvað þú færð greitt

Kjarasamningur Samtaka atvinnulífsins og Samtaka ferðaþjónustunnar við Leiðsögn, félag leiðsögumanna, gildir frá 1. febrúar 2024 til 1. febrúar 2028. Hann raðar störfum í fjóra launaflokka og skilgreiningarnar eru afdráttarlausar:

1. launaflokkur: fararstjóri og hópstjóri, sem er fulltrúi ferðaskrifstofu og veitir ferðamönnum hagnýta þjónustu.
2. launaflokkur: leiðsögumaður án sérstakrar menntunar á sviði leiðsagnar eða annars starfsundirbúnings.
3. launaflokkur: leiðsögumaður með starfsundirbúning, menntun eða raunfærnimat, á sérsviði leiðsagnar eða í almennri leiðsögn sem nýtist í starfi.
4. launaflokkur: leiðsögumaður með starfsundirbúning fyrir almenna leiðsögn í samræmi við staðalinn ÍST EN 15565:2008 um þjálfun og menntun leiðsögumanna.

Samkvæmt launatöflu sama samnings eru grunnlaun frá 1. janúar 2026 þessi: 523.439 kr. í 2. launaflokki, 526.248 kr. í 3. launaflokki og 530.170 kr. í 4. launaflokki. Ofan á það leggjast starfsaldursþrep eftir eitt ár, þrjú ár og fimm ár í leiðsögn, og efsta þrepið í 4. launaflokki er 574.936 kr. frá sömu dagsetningu. Samningurinn telur 1.650 unnar vinnustundir sem ígildi eins starfsárs, og tekur fram að starfsfólk geti óskað eftir því að Leiðsögn votti vinnutíma þess.

Þarna er atriði sem árstíðabundnir leiðsögumenn missa reglulega af. Vinnir þú eitt annasamt sumar og eina jólavertíð safnarðu kannski þúsund stundum á ári, sem er vel innan við það ár sem samningurinn miðar við. Vottorð frá Leiðsögn um raunverulegan stundafjölda er því eina leiðin til að sanna þrepið þitt þegar þú hefur unnið hjá fjórum ferðaskrifstofum á fimm árum.

Dæmi: hvað eitt ósagt atriði kostar á mánuði

Segjum að Anna hafi lokið leiðsögunámi í almennri leiðsögn og hafi fjögur ár í starfi hjá þremur fyrirtækjum á höfuðborgarsvæðinu.

Skrifi hún ferilskrána þannig að námið sé nefnt í einni línu neðst, án þess að tengja það við staðalinn, og reynslan sé bara talin upp sem þrjú sumur, þá er auðveldast fyrir launafulltrúann að setja hana í 2. launaflokk eftir eitt ár, sem er 525.855 kr. í launatöflu samningsins frá 1. janúar 2026.

Skrifi hún hana þannig að námið standi skýrt, að það uppfylli ÍST EN 15565:2008, og að vottaðar vinnustundir séu komnar yfir þrjú ár, þá á hún heima í 4. launaflokki á þrepinu eftir þrjú ár, sem er 567.211 kr. í sömu töflu.

Munurinn er 41.356 kr. á mánuði fyrir nákvæmlega sömu manneskju með nákvæmlega sömu reynslu. Samningurinn segir einnig að tímakaup í dagvinnu finnist með því að deila mánaðarlaununum með 162,5, svo þarna munar rúmlega 254 kr. á hverjum unnum tíma. Ferilskrá sem er of hógvær er dýr.

Notaðu starfsheitin sem samningurinn notar

Kjarasamningurinn byggir skilgreiningar sínar á evrópska staðlinum ÍST EN 13809:2003, og ferðaskrifstofurnar þekkja þessi orð. Notaðu þau á ferilskránni í stað þess að skrifa bara „vann í ferðaþjónustu“:

• Leiðsögumaður leiðsegir ferðamönnum, túlkar menningar- og náttúruumhverfi svæðisins og stjórnar ferð í umboði ferðaskrifstofu.
• Fararstjóri og hópstjóri eru fulltrúar ferðaskrifstofu eða hóps og veita hagnýta þjónustu, til dæmis utanumhald um flug, gistingu og tímaplan.
• Yfirleiðsögumaður hefur auk eigin leiðsagnar umsjón með farþegum í annarri hópbifreið.
• Ökuleiðsögn er þegar þú sérð bæði um leiðsögn og akstur, sem er algengasta fyrirkomulagið í minni bílum.
• Sérfræðileiðsögn krefst sérstaks náms eða þekkingar, til dæmis háskólanáms í jarðfræði, þjóðfræði eða bókmenntum, eða kunnáttu í ljósmyndun.
• Fjallaleiðsögumaður leiðsegir í göngu-, fjalla-, jökla-, íshella- og skíðaferðum.

Ef þú hefur sinnt ökuleiðsögn í þrjú sumur skaltu skrifa það orð. Sá sem les umsóknina er að reyna að fylla vaktaplan og orðið segir honum strax að hann þurfi ekki að manna bílstjóra með þér.

Menntun og réttindi: hvað á raunverulega heima í kaflanum

Leiðsöguskóli Íslands við Menntaskólann í Kópavogi útskrifar flesta íslenska leiðsögumenn. Samkvæmt námslýsingu skólans er námið 60 einingar, þar af 35 einingar í kjarna og 25 einingar á sérsviði, og valið stendur milli almennrar leiðsagnar og gönguleiðsagnar. Kennt er þrjú kvöld í viku og hver önn inniheldur sex til sjö vettvangsferðir sem er skylda að mæta í. Skólinn miðar námið við ÍST EN 15565:2008, sem er nákvæmlega staðallinn sem 4. launaflokkur vísar í, svo það er þess virði að nefna hvort tveggja í sömu línu.

Námskrá Ferðamálastofu fyrir leiðsögunám gerir ráð fyrir að fullt leiðsögunám sé að lágmarki 600 klukkustundir, að verklegi hlutinn sé um 40 prósent af heildinni og að bóklegt efni um land og svæði sé að lágmarki 360 klukkustundir. Ef þú lærðir erlendis eða tókst styttra námskeið er gott að setja klukkustundafjöldann inn í sviga, því þá getur ferðaskrifstofan borið hann saman við viðmiðin án þess að hringja í þig.

Hafir þú enga formlega skólagöngu í leiðsögn en margra ára reynslu þá er raunfærnimat leiðin. Kjarasamningurinn setur raunfærnimat við hlið menntunar í skilgreiningu 3. og 4. launaflokks, og Hæfnisetur ferðaþjónustunnar hefur byggt upp mat fyrir fólk sem hefur ekki lokið formlegu námi en starfar við leiðsögn. Skráðu það á ferilskrána um leið og þú ert komin í ferlið, ekki bara þegar því er lokið.

Annað sem á heima í þessum kafla og margir skilja eftir:

• Ökuréttindi með bókstafnum. D1 gefur réttindi á hópbifreið fyrir allt að 16 farþega, D gildir um stærri rútur, og auglýsingar eins og sú frá BusTravel Iceland á Alfreð fyrr á árinu kröfðust beinlínis gilds D-réttindaflokks ásamt reynslu af akstri minni rúta.
• Skyndihjálp með dagsetningu og lengd námskeiðs. Vakinn, gæðakerfi ferðaþjónustunnar, segir að menntun og þjálfun starfsmanna og leiðsögumanna sé lykilatriði í öryggismálum og krefur fyrirtækin um vandaðar öryggisáætlanir fyrir allar ferðir. Sá sem ræður þig þarf að geta sett nafnið þitt inn í þá áætlun.
• Sérhæfð réttindi: jöklanámskeið, línuvinna, vetrarakstur, ferðir á hálendi. Skrifaðu útgefanda og ártal.

Sýnidæmi: reynslukaflinn fyrir og eftir

Svona líta punktarnir oftast út þegar umsóknin kemur inn:

Leiðsögumaður, Gray Line, sumur 2022 til 2025. Leiðsögn í dagsferðum um Suðurland og Gullna hringinn. Góð samskipti við farþega.

Og svona líta þeir út þegar búið er að skrifa þá fyrir þann sem á að manna vaktaplan:

Leiðsögumaður og ökuleiðsögn, Gray Line Iceland, apríl 2022 til september 2025 (árstíðabundið, um 1.000 stundir á ári). Leiðsögn á ensku og þýsku í dagsferðum um Gullna hringinn, Suðurströndina og Reykjanes, að jafnaði 42 farþegar í rútu og 19 í minni bíl. Ökuleiðsögn á D1-bíl í um 60 ferðum á ári, þar af vetrarferðir á Suðurströndina með breytilegri færð. Umsjón með öryggiskynningu fyrir hverja ferð samkvæmt öryggisáætlun fyrirtækisins og tvö útköll þar sem farþegar þurftu skyndihjálp. Meðaleinkunn 4,8 af 5 í farþegakönnunum tímabilsins 2024 og 2025.

Seinni útgáfan svarar spurningunum sem eru raunverulega í höfði lesandans: geturðu keyrt, á hvaða tungumálum leiðsegirðu, þolirðu vetur, og hvað segja farþegarnir. Talan aftast skiptir máli en aðeins ef hún er þín eigin og þú getur sýnt hana. Ekki finna upp einkunnir.

Stutt kynning efst og tungumálin

Byrjaðu ferilskrána á þremur til fjórum línum sem segja hver þú ert í þessu fagi. Dæmi:

Leiðsögumaður með próf frá Leiðsöguskóla Íslands, sérsvið gönguleiðsögn, og fjögur ár í dagsferðum og fjögurra daga hálendisferðum. Leiðsegi á íslensku, ensku og þýsku, er með D1-réttindi og gilt skyndihjálparnámskeið frá 2025. Leita að heilsársstöðu hjá ferðaskrifstofu sem starfar bæði sumar og vetur.

Tungumálin eiga svo að standa sér, með stigi en ekki lýsingarorðum. „Þýska: C1“ segir meira en „góð þýskukunnátta“, og fyrir þýsku-, frönsku-, spænsku- og pólskumælandi hópa er tungumálið oft það eina sem skilur að tvær umsóknir. Skrifaðu líka hvaða tungumál þú hefur raunverulega leiðsagt á, því það er annað en að tala málið í eldhúsinu heima.

Hvar störfin eru auglýst og hvað þú gerir næst

Alfreð og Job.is birta megnið af almennum auglýsingum, en stóru ferðaskrifstofurnar ráða líka beint af eigin ráðningarsíðum og opna þær oft fyrr. Störf hjá þjóðgörðunum, til dæmis landvarðastöður, eru auglýst á Starfatorgi. Sendu umsóknina áður en fresturinn rennur út en líka áður en þú telur þig tilbúna, því í þessari starfsgrein er ráðið langoftast búið að fara fram þegar fresturinn rennur út.

Áður en þú sendir skaltu keyra þennan gátlista: stendur námið með einingafjölda eða klukkustundum, er staðallinn ÍST EN 15565:2008 nefndur ef hann á við, kemur ökuréttindaflokkurinn fram með bókstaf, er skyndihjálpin dagsett, telurðu upp vottaðar vinnustundir eða ár í leiðsögn, og notarðu orðin leiðsögumaður, fararstjóri og ökuleiðsögn þar sem þau eiga við. Þegar þessi sex atriði eru öll á sínum stað hefurðu gert það sem þú getur gert til að lenda í réttum launaflokki strax í fyrsta samningi.

Ef þú vilt byggja skjalið upp frá grunni með réttri uppbyggingu geturðu gert það í ferilskrárritli Laddro og haldið sömu útgáfu uppfærðri milli vertíða.